Haklarında Yıl İlan Edilen Değerlerimiz
Haklarında yıl ilan edilen büyüklerimizi ve olayları merak ettim ve kimlere, hangi konular üzerine hangi yıllar hasredilmiş bir bakayım dedim. Bilindiği üzere değerlerimize ait bu yıl ilanları bazen devletimiz tarafından olduğu gibi bazen de BM Unesco tarafından teklif ve talepler arasından seçilerek gerçekleştiriliyor.
‘Unesco kelimesi, İngilizce “United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization” kelimelerinin baş harfleri alınarak oluşturulmuş ve dilimizde "Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu" biçiminde karşılanmıştır.’ Ülkemiz ise ilgili sözleşmeyi 1946 yılında onamış.
(https://www.unesco.org.tr/pages/96/2/unesco)
Hem ilgili kuruluşun sitesinden (https://www.unesco.org.tr/Pages/132/149/Anma-ve-Kutlama-Yıl-Dönümleri) hem de muhtelif basın taramasından değerlerimizi ve haklarında ilan edildikleri yılları tesbit edip bir kez daha kendilerini hayırla yad etmek istiyorum.
(Kendileri hakkında bir iki cümle ile kültür ve medeniyetimize kattıkları hizmetlerinden ve eserin öneminden bahsedersem yazı çok uzayacağı için sadece belirtip geçmek durumunda kaldım.)
Ulaştığım verilere göre yıllar ve içte ve dışta tanıtımları amaçlanan değerlerimiz şöyle:
1981-Mustafa Kemal Atatürk yılı
Mustafa Kemal Atatürk’ün Doğumunun 100. Yıl Dönümü (1881) 1981 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
1988-Mimar Sinan Yılı
Mimar Sinan’ın Vefatının 400. Yıl Dönümü (1588) 1988 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
1991-Yunus Emre Yılı
Yunus Emre’nin Doğumunun 750. Yıl Dönümü (1241) 1991 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
1994-Uluğbey Yılı
Uluğ Bey’in Doğumunun 600. Yıl Dönümü (1394) 1994 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
1995-Şair Fuzûlî Yılı
Şair Fuzûlî (Mehmed bin Süleyman Fuzûlî)’nin Doğumunun 500. Yıl Dönümü (1495) 1995 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
1996-Nasreddin Hoca Yılı
Nasreddin Hoca’nın Vefatının 700. Yıl Dönümü (1296) 1996 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
1997-Hasan Ali Yücel Yılı
Hasan Ali Yücel’in Doğumunun 100. Yıl Dönümü (1897) 1997 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
1999-Şeyh Galip ve Osmanlı Kültür Mirasının Başlangıcının 700. Yıldönümü Yılı
Şeyh Galip’in Vefatının 200. Yıl Dönümü (1799) ile Osmanlı Bilim ve Kültür Mirasının ve Çok Uluslu Yönlerinin Oluşumunun Başlangıcının 700. Yıl Dönümü (1299) olması hasebiyle 1999 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
2002-Nazım Hikmet Yılı
Nazım Hikmet’in Doğumunun 100. Yıl Dönümü (1902) 2002 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
2007-Uluslarası Mevlâna Yılı (800. Yılı sebebiyle)
Mevlânâ Celâleddîn-î Rûmî’nin Doğumunun 800. Yıl Dönümü (1207) 2007 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
2008-Uluslarası Kaşgarlı Mahmut Yılı
Kaşgarlı Mahmud’un Doğumunun 1000. Yıl Dönümü (1008) 2008 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
2009- Kâtip Çelebi Yılı
Kâtip Çelebi’nin Doğumunun 400. Yıl Dönümü (1609) 2009 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
2011- Evliya Çelebi ve M. Akif Yılı
Evliya Çelebi’nin Doğumunun 400. Yıl Dönümü (1611) 2011 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
2012-Şair Nabi ve Itri Yılı
Yusuf Nâbî’nin Vefatının 300. (1712), Musiki üstadı Buhurizade Mustafa Itrî’nın Vefatının 300. (1712) ve Mimar ve Şehir Planlamacı Kemal Ahmet Arû’nun Doğumunun 100. Yıl Dönümü (1912) olması sebebiyle 2012 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
2013-Piri Reis Yılı
Pîrî Reis Dünya Haritasının 500. Yıl Dönümü (1513) 2013 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
2014-Matrakçı Nasuh, İsmail Gaspıralı ve Halide Edip Adıvar Yılı
Matrakçı Nasuh’un Vefatının 450. (1564), Türk ve İslâm Eserleri Müzesi’nin Kuruluşunun 100. Yıl Dönümü (1914), İsmail Gaspıralı’nın Vefatının 100. (1914), Halide Edip Adıvar’ın Vefatının 50. Yıl Dönümü (1964) olması sebebiyle 2014 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
2016-Hoca Ahmet Yesevi ve Fuat Köprülü Yılı
Hoca Ahmed Yesevi’nin Vefatının 850. (1166), Fuad Köprülü’nün Vefatının 50. Yıl Dönümü (1966) olması nedeniyle 2016 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
2017-Türk Dili Yılı
Resmi Gazete'de yayımlanan Başbakanlık Genelgesi ile 2017 yılı "Dilimiz Kimliğimizdir" başlığıyla "Türk Dili Yılı" ilan edildi. (https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/2017-yili-turk-dili-yili-ilan-edildi/819890
2018- Atebetü'l-Hakayık’ın Basılışının 100.ylı ve Troya Yılı
(Edip Ahmet Yükneki’nin) Atebetü'l-Hakayık’ın Basılışının 100. Yıl Dönümü (1918) 2018 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
2018 "Troia Yılı" olarak ilan edildi (https://www.trthaber.com/haber/gundem/2018-troia-yili-olarak-ilan-edildi-346115.html)
2019-Yusuf Has Hacip, Fuat Sezgin ve Göbeklitepe Yılı
Kutadgu Bilig’in Yusuf Has Hacib tarafından yazılışının 950. Yıl Dönümü (1069) münasebetiyle 2019 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
(https://klassmagazin.com/2018-yili-troia-yili-ilan-edildi)
2018/6 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi"ne göre 2019 yılı Prof. Dr. Fuat Sezgin Yılı olarak ilan edildi.
Yerleşim yeri olarak kullanılmadığı bilinen ve tapınmaya hizmet eden Göbeklitepe, şaşırtıcı anıtsal mimarisiyle 2018 yılında Unesco Dünya Mirası Listesi'ne girdi. Türkiye'de de’’ 2019 Göbeklitepe Yılı” ilan edildi. (https://muze.gov.tr › muze-detay; https://www.kulturportali.gov.tr/portal/2019-gobeklitepe-yili)
2020-Bilge Tonyukuk ve Patara Yılı
“Bilge Tonyukuk Anıtı’nın Dikilişinin 1300. Yıl Dönümü” 2020 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
Antalya Kaş’ta bulunan ve ‘Milattan önce 168-167 yılından milattan sonra 43 yılına kadar Likya Birliği'nin başkenti olan, ‘Noel Baba’ olarak tanınan St. Nikolaos'un da doğduğu ve büyüdüğü yer olarak bilinen Patara, Türkiye'nin kültürel değerlerinin dünya çapında öne çıkarılması amacıyla başlatılan çalışmalar kapsamında 2020 Patara Yılı ilan edildi. (https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/medeniyetler-besiginin-2020nin-patara-yili-ilan-edilmesiyle-bilinirligi-artti/2136513)
2021-Hacı Bektaş-ı Veli, Ahi Evran ve Yunus Emre Yılı
Hacı Bektaş Veli’nin Vefatının 750. Yıl Dönümü (1271), Yunus Emre’nin Vefatının 700. Yıl Dönümü (1321) ve Ahi Evran’ın Doğumunun 850. Yıl Dönümü olması münasebetiyle 2021 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
2022-Süleyman Çelebi
Süleyman Çelebi’nin Vefatının 600. Yıl Dönümü (1422) 2022 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
2023- Aşık Veysel
Âşık Veysel’in Vefatının 50. Yıl Dönümü (1973) 2023 Unesco Anma ve Kutlama Yıl Dönümleri arasına alınmıştır.
Yıl ilanları ilgili kişi, mekân ve eserler üzerinde panel, sempozyum, yayın vb. gibi vasıtalarla daha geniş açıdan masaya yatırma ve değerlerimizi değerlendirme fırsatı sağlıyor şüphesiz. Dış dünyaya değerlerimizi tanıtırken iç alemimizde de bilmeye, tanımaya, istifade etmeye ve ders almaya ihtiyacımız vardır. Dünya değerlerimizi tanırken bizim bigâne kalmamız düşünülemez.
