Türkiye,  Radyo ve Televizyondan ilk Kur’an yayınını ne zaman dinledi?

Kur’an ayındayız. Acaba ülkemiz radyodan ve televizyondan ilk Kur’an yayınını ne zaman dinledi, diye merak ettim. Şimdilerde radyo ve televizyonlardan Kur’an tilavetlerini çokça duyuyoruz ancak bunun ilklerinin ne zaman gerçekleştiğini de araştırayım dedim.

Radyoda İlk Kur’an Tilaveti 1950 Ramazan’ında gerçekleşmiş

Bildiğimiz bir şey var ki o da radyo yayınlarının televizyon yayınlarından daha önce başladığı. Merakınızı giderecek bilgilere önce radyodan başlayalım.
‘Türkiye Cumhuriyeti 1923 yılı sonlarında kuruldu. Radyo faaliyeti ise, üç-dört yıl kadar sonra, yani 1927 yılı ortalarında başladı. Radyo yayını, ilk olarak 6 Mayıs 1927’de İstanbul Sirkeci’deki büyük postane binasında başladı; aynı yılın Kasım ayında da Ankara Radyosu faaliyete geçirildi.’ 
Ancak yaklaşık çeyrek asır sonra Arapça ezan serbestisi, hacca gidenlere kolaylık vb. gibi açılımlara radyodan Kur’an tilaveti de eklenmiş ve  haftada 3 gün olarak Ankara Radyosu'nda Kur'an okunmaya başlanmış.. (6 Temmuz 1950)
Radyodan Kur’an okunma 1950 yılında Ramazanın 21’inde, radyo yayınlarının başlamasından 23 yıl sonra yani günümüzden 76 yıl önce başlamış. Yani radyo açıldıktan sonra 23 yıl Kur’an tilaveti olmamış. Bir haberde (Y.Asya) TBMM Milli Eğitim Komisyonu eski Başkanı Nurettin Tokdemir’in beyanına yer verilmiş. Şöyle deniyor:
“Ezanın Arapça okunmasına dair yasağın 16 Haziran 1950 Cuma günü kaldırılmasından 20 gün sonra, 5 Temmuz 1950 günü radyodan dini program yasağı da kaldırıldı.  Aynı gün Diyanet İşleri Başkanı merhum Ahmed Hamdi Akseki, Hafız Ali Gürcan ve Hafız Ali Osman Atakul ile birlikte Ankara Radyosuna giderek plağa Kur’an-ı Kerim okutmuştur. Yapılan kayıt işleminden sonra Ramazan’ın 21’inde, 7 Temmuz Cuma günü Ankara Radyosundan Hafız Ali Osman Atakul’un sesinden Kur’an-ı Kerim’in İsrâ Sûresi yayınlanmıştır. Bu tarihten sonra Ramazan ayı boyunca Pazartesi, Çarşamba ve Cuma akşamları saat 20.05-20.15 arasında on dakika süreli, iki sayfa, diğer aylarda ise aynı şekilde Kur’an-ı Kerim yayınları yapılmıştır.”

Radyoda Kur’an’ı okuyan ilk hafızlar

 Devrin TBMM Milli Eğitim Komisyonu Başkanı Nurettin Tokdemir,  ilgili yazısında Hafız Ali Osman Atakul’dan o müstesna güne dair bir hatırata da yer vererek, “… Başkan Bey ile Ankara Radyosuna gittik. Başkan Bey ile Ankara Radyosu müdürü de yanımızda olarak ses alma stüdyosuna girdik. İkişer sahife Kur’an-ı Kerim okuduk. Her ikimizin okuyuşları da başarılı bulundu. İlk gün ben (A.Osman Atakul) okudum, ikinci gün Ali Güran Hocam okudu” diyor.
(https://www.yeniasya.com.tr/m-latif-Salihoğlu/radyoda-ilk-ezan-kur-an-sesleri_497864; https://www.islamvemedya.com/radyodan-kur-an/231/ https://www.timeturk.com/tr/2012/06/16/turkce-ezan-18-yil-devam-etti.html; https://www.timeturk.com/tr/2012/06/16/turkce-ezan-18-yil-devam-etti.html)
Sosyal medyadan ve basından öğrendiğimize göre Ali Güran hoca, ilk başörtülü vali ve Afyon valisi iken yeni (20 Şubat 2026) İçişleri Bakan Yardımcısı olan Kübra Güran Yiğitbaşı’nın dedesi oluyormuş.

Diyanet Kur’an Radyosu kurdu

Diyanet İşleri Başkanlığı da radyodan ilk kez Kur'an-ı Kerim okunmasına vesile olan zamanın Diyanet İşleri başkanı Ahmet Hamdi Akseki'nin ismini taşıyan camide 24 saat Kur'an-ı Kerim yayını yapan "Kur'an Radyosu" kurdu. 
(18 Haziran 2015, https://www.aa.com.tr/tr/yasam/diyanetten-24-saat-kuran-yayini-yapan-radyo/35117)

Televizyonda ilk Kur’an Tilaveti

Kur'an tilavetinin ilk kez televizyonlarda ne zaman gerçekleştiğini maalesef tam tespit edemedim. Ancak Türkiye'de televizyon yayınlarının siyah beyaz olarak ilk kez 1968 yılında başladığı biliniyor. Tahminim Türk televizyonlarında ilk Kur'an tilaveti 70'li yıllarda yani radyo yayınlarından çeyrek asır sonra başlamış olmalı. Çünkü TRT televizyonlarında ilk mevlit yayınının da 1974 yılında gerçekleştirildiği kaydediliyor. (ekşisözlük) 80'li yıllarda da renkli tv'ler yayılmaya başladı. Özel televizyonların yayına başladığı 90’lı yıllarda bir kanal  Kur’an’la başlar, Kur’an’la biterdi. Diğer özel kanalların yaygınlaşmasıyla birlikte hem Cuma programları ve hem de Ramazan programları yaygınlaştı.

Televizyonda  Kur’an  Tilaveti yarışması

Televizyon tarihinde bir ilk de 2017’de Ramazan ayı boyunca TRT’de düzenlenen ‘Kur’an-ı Kerim’i Güzel Okuma Yarışması’ oldu. Mütedeyyin halk tarafından ilgiyle takip edilen program, o yıldan sonra gelenekselleşti ve bu yıl 10.yılına ulaştı. 
Program hakkında genel memnuniyet gözlenirken ilgili yapımın duyurularına yorum yapan bazı dindar kesimi bu yarışma teselli etmemiş ve daha da iyisini, güzelini  arzuladıkları anlaşılmaktadır. O da kitabın içeriğinin daha iyi anlaşılması ve yaşanılmasına vesile olacak tarzda manasını anlama, kültüründe derinleşme, ilmi, hukuki, yönleriyle tanıma ve tanıtmayı sağlayacak mahiyete bürünmesi talebidir.