Yahudi Asıllı Sahabiler

Yahudi asıllı Müslüman alimler yazısından sonra sahabeden bu günümüze başka Yahudi asıllı alimler var mı acaba diye merak edip araştırayım dedim. Hayli araştırmalar sonucu başlıkla aynı adla bir kitabın yayınlandığını gördüm. (Siyer yayınları, 2019)
Akademisyen yazar Dr.Ömer Sabuncu’nun (şimdi Doçent) 2019’da yayınlanan kitabında  sandığımızdan daha çok Yahudi asıllı sahabinin olduğu belirtiliyor. Peygamber efendimiz döneminde  Medine civarında yaklaşık 10 bin nüfusun olduğu ve bunun hemen hemen yarısını Yahudilerin oluşturduğu, asırlar öncesinden bölgeye yerleşen Yahudilerin ekonomik faaliyetlerle kısa sürede güçlendikleri, ticaret, demircilik, silah yapım ve satımı, ziraat gibi işlerle uğraştıkları tarihi kaynaklarda kaydedilir. Ancak peygamberimiz sav’in Mekke dönemindeki hayatında düzenlenen panayırlar vasıtasıyla kendileriyle iletişim kurduğu, peygamber kıssalarını anlatmak suretiyle onları islama davet ettiği de anlatılmaktadır.

Münafıkların çoğu da Yahudi asıllı

Son peygamberin kendi ırklarından olacağını ve Medine’den yayacağını bilen ve asırlar öncesinden beri buralara yerleşen Yahudi toplulukları bölgeye hakimiyet kuran çoğunluğu oluşturuyordu. Beş bine yakın nüfusun içerisinden inkarını izhar edenlerin yanı sıra ikili oynayan ve iki tarafa de şen gözüken münafıklar olduğu gibi kamuoyu baskısına ayak diretebilmiş, iman edip müslüman olmuş ve peygamberin ve son kitap Kur’an’ın safında yer alabilmiş kimseler de çıkmış olmalıdır. Ancak son kısım ırk taassubuna yenilmeyen, kabileden dışlanma baskısını göze alabilenlerin az olduğu kaydedilir, efendimizin eşi Safiyye annemiz başta olmak üzere birkaç Yahudi sahabe zikredilirdi. Ancak akademisyen yazar Ömer Sabuncu, bu konuda daha önceki eser ve makalelerde yer alan ancak kamuoyunda pek bilinmeyen Yahudi asıllı sahabe isimlerini daha da derinlemesine araştırarak ve yeni tesbitlerini de ekleyerek, kısa biyografileri ve onların ne zaman, hangi olay üzerine İslam’a girdikleriyle alakalı bilgileri derleyerek araştırmasını kitaplaştırmış. 
Yazar şöyle diyor: ‘Tespit  edilebildiği  kadarıyla  Arap olmayan  120 sahâbî  vardı. Zira Hz. Peygamber’in ashâbının sayısı net olarak bilinemediği gibi, Arap olmayan milletlere mensup kaç sahâbînin bulunduğu  da  net olarak  tespit edileme-miştir.  Ancak yapılan araştırmalar  sonucu  Arapların dışında  beş  farklı millete mensup  sahâbî  olduğu  görülmüştür. Bunlar Habeş, İsrâil, Rûm, Fars ve Kıptî mil-letlere mensupturlar. Hazırladığımız bu eser, adı geçen milletlerden Yahûdî  asıllı olan sahâbîleri ele almaktadır.’
Dr.Ömer Sabuncu, eserinin önsözünde ‘Çalışmamızda Yahudi asıllı olan 63  sahâbî tespit ettik. Eserin başlığının “Yahudi Asıllı Sahâbîler” olması, çalışmada zikredilen bütün  isimlerin sahâbîliklerinin  kesin olduğu şeklinde anlaşılmamalıdır. Zira  çalışmamızda Yahudi  asıllı olup sahâbîliği ihtilaflı olan 4 kişi ve yine Yahudi asıllı olup Müslüman olan,  bazı kaynaklarda münafık  olarak kaydedilen 11 kişiye de yer verilmiştir. Çalışmanın başlığının “Yahudi Asıllı Sahâbîler” şeklinde konulması, hem biyografileri verilenlerin büyük çoğunluğunun sahâbîliğinin kesin olması hem de diğerlerinin de bir şekilde sahâbî niteliğini bir süreliğine de olsa taşımış olmalarındandır.’ demekte ve ‘Bazı kaynaklarda münafık olarak kaydedilen 11 ismin tamamı  Benî Kaynuḳâ‘ kabilesine mensup olduğu için ayrı bir başlık açılmayıp bu kişiler kendi kabilesi içinde incelenmiştir’ diye bir ilavede bulunmaktadır.
Tesbitine göre üç kabileye mensup Yahudi Müslümanları kabilesi tesbit edilemeyenlerle birlikte (s.81-183 arasında) teker teker işlemektedir.

A. Benî Kaynuḳâ Kabilesine Mensup Olanlar

1.  Abdullah b. Selâm b. el-Hâris el-İsrâilî (ra) İlk Müslüman olduğu bilinen meş-hur Yahudi din alimi/haham, 2.  Hâlide bint el-Hâris el-İsrâiliyye (r.anhâ), 3.  Muḥammed b. Abdullah b. Selâm el-İsrâilî (ra) (Abdullah bin Selam’ın oğlu), 4.  Saʻlebe b. Selâm el-İsrâilî (ra), 5.  Selâm el-İsrâilî (ra), 6.  Seleme b. Selâm el-İsrâilî (ra), 7.  Yûsuf b. Abdullah b. Selâm el-İsrâilî (ra) (Abdullah bin Selamın oğlu), 8.  Zeyd b. Lüṡayb el-Kaynuḳâ‘î (ra) (En çok münafık tesbit edilen ve peygamberimize savaş açan ilk Yahudi kabilesi)

B. Benî Naḍîr Kabilesine Mensup Olanlar

1.  Ebû Reyḥâne (ra), 2.  Ebû Saʻd b. Vehb en-Naḍîrî (ra), 3.  Muhayrîḳ en-Naḍîrî (ra), 4.  Reyḥâne bint Şemʻûn (r.anhâ) 5. Safiyye bint Huyey (r.anhâ-Peygamber Efendi-mizin eşlerinden), 6.  Simâk el-Hayberî (ra), 7.  Yâmîn b. Umeyr b. Kâʻb en-Naḍîrî (ra), 8.  Yâmîn b. Yâmîn el- İsrâilî (ra), 9.  Ẑekvân b. Yâmîn en-Naḍîrî (ra)

C. Benî Kurayza Kabilesine Mensup Olanlar

1.  Abdurraḥmân b. ez-Zebîr el-Kurazî (ra), 2.  Ali b. Rifâ‘a el-Kurazî (ra), 3.  Ammâr b. Saʻd el-Kurazî (ra), 4.  Amr b. Suʻdâ el-Kurazî (ra), 5.  Atıyye el-Kurazî (ra), 6.  Ebû Lübâbe el-Kurazî (ra), 7.  Ebû Mâlik el-Kurazî (ra), 8.  Esed (Üseyd) b. Saʻye el-Kurazî (ra), 9.  Esed b. Kâʻb el-Kurazî (ra), 10. Esed b. Ubeyd el-Kurazî (ra), 11. Kâʻb b. Süleym el-Kurazî (ra), 12. Kesîr b. es-Sâib el-Kurazî (ra), 13. Ömer b. Saʻd b. Âiz (ra), 14. Râfiʻ el-Kurazî (ra), 15. Rifâʻa b. Kuraza el-Kurazî (ra), 16. Rifâʻa b. Samuel el-Kurazî (ra), 17. Sâlih el-Kurazî (ra), 18. Saʻd b. Âiz el-Kurazî el-Müezzin el-Medenî (ra), 19. Saʻlebe b. Ebî Mâlik el-Kurazî (ra), 20. Saʻlebe b. Saʻye el-Kurazî (ra), 21. Üseyd b. Kâʻb el-Kurazî (ra), 22. Temîme bint Vehb el-Kuraziyye (r.anhâ), 23. Zübeyr b. Abdurrahmân ez-Zebîr (ra)

D. Kabilesi Tespit Edilemeyenler

1.  Abdullah b. Sayyâd (ra), 2.  Abdullah b. Sûriyâ (ra), 3.  Abdülkuddûs el- İsrâilî (ra), 4.  Abdurrahman b. Simâk el-Yahûdî (ra) 5.  Büstâne el-İsrâilî (ra), 6.  Hîrencere el-İsrâilî (ra), 7.  Meymûn b. Yâmîn el-İsrâilî (ra), 8.  Saîd b. Âmir el-Yahudî (ra), 9.  Saʻlebe b. Kays el-İsrâilî (ra), 10. Temmâm b. Yehûdâ (ra), 11. Zeyd b. Saʻne el-İsrâîlî (ra), 12. Zeyneb bint el-Hâris (r.anhâ)

Özetle inceleme fırsatı bulduğum bu eserde 8 Beni Kaynuka, 9 Beni Nadir, 23 Beni Kurayza (11’i Münafık bu kabileden çıkmış) ve 12 de kabilesi tesbit edilemeyen sahabe işleniyor.  Tesbitlere göre devrin nüfusu göz önüne alındığında Peygamber efendimiz (sav) zamanında yaşayan Yahudilerden Peygamberimize, Kur’an’a inanan ve Müslüman olan oranı bilinenin aksine birkaç kişi değil, ancak çok da değil; en iyimser tabirle devrin yahudia nüfus oranlarına göre Müslüman olanların sayısı yüzde bir seviyesinde görünmekte; bir buçuğu bile bulmamaktadır.! Zamanımızda da ihtida eden Yahudi asıllı gayri müslimlerin oranının çok az olduğu, mühtedilerin çoğunluğunun hristiyanlardan olduğu belirtiliyor.