2022 Yılının Ardından
Dünya tarihinde çok önemli krizlere vesile olan ve iki yıl süren (2020-21) Covit-19 Pandemisini müteakiben girdiğimiz 2022 miladi yılının da sonuna geldik. Bu yılın muhasebesi adına genel değerlendirme yapmak amacıyla millet ve devlet olarak kısaca neler yaşadığımıza bir bakış yaptım.
Türkiye -Ermenistan ve İsrail gerginliğinde normalleşme
Yeni yıla Ocak-Şubat aylarında Türkiye’nin Ermenistan'a uyguladığı ambargoyu kaldırması ve iki ülke arasında normalleşme sürecinin başlamasıyla girdik. Cumhurbaşkanı R.Tayyip Erdoğan, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile görüştü. (11 Temmuz) İki lider Prag'da düzenlenen Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesinde de yüz yüze görüştü.
Mart ayı başında da İsrail ile ikili ilişkilerde yeni döneme girildi. İsrail Cumhurbaşkanı Yitzhak Herzog ve Cumhurbaşkanı Erdoğan, Ankara'da 14 yıl sonra iki ülke arasında yapılan ilk üst düzey ziyarette bölgesel gelişmeler ve ikili iş birliği konuları görüşüldü. Mayıs ve Haziran aylarında ilk kez Dışişleri Bakanı seviyesinde (Mevlüt Çavuşoğlu ile mevkidaşı Yair Lapid) önce Telaviv’de sonra Ankara’da görüşme gerçekleştirdi. Başlatılan normalleşme süreci kapsamında dört yıl aradan sonra karşılıklı büyükelçi atama kararı alındığı açıklandı (17 Ağustos)
Çetin kış şartlarından yürekleri ısıtan mesaj
Yılın ilk ayında yoğun kar yağışı birçok yerde hayatı etkiledi. Sosyal duyarlılık adına yolda kalanlara yardım eden vatandaşlarımıza ait görüntüler arasında özellikle Afyonkarahisar Şuhut’ta Demirbel köyü İmamı Âdem Eser, köyün yakınından geçen karayoluna çıkarak elinde termosla yolda kalanlara ücretsiz çay ve bisküvi dağıtma görüntüsü içimizi ısıttı. Tır şoförünün çektiği ve sen kimsin sorusuna ‘karşı köyün hocası’ olarak tanıtan ve mahsur kalanların ücretli zannedip almaktan çekindiğinden sitem etmesi sosyal medyada en çok yayılan paylaşımlar arasında yer aldı. (9 Şubat)
Pandemi gündemi
2020 Nisan ayından beri gündemimizde olan HES Kodu uygulaması ve açık alanlarda maske takma zorunluluğu kaldırıldı ve toplu taşıma araçlarında ve kapalı alanlarda maske kullanımına devam edileceğini açıkladı (2 Mart) Daha sonra kapalı alanlarda maske kullanımı zorunluluğu da kaldırıldı ama toplu taşıma araçlarında maske takma zorunluluğunun devam etti. (26 Nisan)
Ukrayna-Rusya savaşı tahıl krizi ve dünya
24 Şubat’ta başlayan ve belki de bu yılın en önemli gelişmesi neredeyse tüm dünyayı etkileyen Ukrayna-Rusya savaşıydı.
İki ülke Dışişleri bakanları (Lavrov ve Kuleba) Antalya'da görüştü. Türkiye’nin savaşın sona erdirilmesi, sivillerin tahliyesi ve ateşkes konusunda arabuluculuk gayreti sonuç vermedi. (10 Mart) Bilahere Rus ve Ukraynalı heyetlerin İstanbul Dolmabahçe'de yaptıkları barış görüşmeleri de olumsuz sonuçlandı (29 Mart) ama Türkiye’nin barış görüşmeleri adına gösterdiği performans dünya kamuoyunda takdir topladı.
Öteyandan Rusya'nın Ukrayna'yı istilası sebebiyle oluşan Tahıl Krizi'nin çözümü ve Ukrayna limanlarının açılarak bir tahıl koridoru oluşturulması konusunu görüşmek üzere Türk, Ukraynalı, Rus ve BM heyetleri İstanbul'da bir zirve gerçekleştirdi. (13 Temmuz) Ukrayna limanlarının (Çornomorsk, Odessa ve Yujne) açılarak bir tahıl koridoru oluşturulması anlaşması Cumhurbaşkanı Erdoğan, BM Genel Sekreteri António Guterres, Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu ve Savunma Bakanı Hulusi Akar tarafından İstanbul, Dolmabahçe'de imzalandı. (22 Temmuz)
Ayrıca Cunmhurbaşkanı Erdoğan, Soçi’de Putin’le (5 Ağustos), BM Genel sekreteri António Guterres’le Lviv'e giderek Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile birlikte bir görüşme gerçekleştirdiler. (18 Ağustos)
Ulaşımda prestijli açılış
1915 Çanakkale Köprüsü'nü de içinde bulunduran Malkara-Çanakkale Otoyolu hizmete girdi. Asya ile Avrupa kıtalarını Çanakkale Boğazı'nda ilk kez birbirine bağlayan köprü, 18 Mart Çanakkale Deniz Zaferi'nin 107. yıl dönümünde Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından açıldı (18 Mart)
Terörle mücadele ve İstanbul’da terörize eylem
TSK tarafından Pençe-Kilit /Pençe-Kılıç vb gibi muhtelif operasyonlar başlatıldı. Yıl boyunca mücadele haberleri gündemimizde yer aldı (18 Nisan)
Mersin'in Mezitli ilçesinde yer alan bir Polisevi’ne PKK militanları tarafından ateş açıldı ve bombalı saldırı yapıldı. (26 Eylül) İstanbul Beyoğlu ilçesindeki İstiklal Caddesi'nde saat 16.20 sularında bombalı saldırı meydana geldi. Saldırıda 6 kişi hayatını kaybetti. 81 kişi yaralandı. (13 Kasım)
Turkey Türkiye oldu
Dışişleri Bakanlığı'nın başvurusunun ardından, uluslararası alanlarda kullanılan Turkey adı yerine Türkiye olarak kullanılması başvurusu BM tarafından tescillendi. (9 Haziran) Bana göre bu olay da 2022’ye damga vuran hadiseler arasındaydı.
Sportif başarılar
Abdullah Avcı'nın teknik direktörlüğünü yaptığı Trabzonspor, 3 hafta önceden Süper Lig'de 2021-2022 sezonunun şampiyonu olurken (Mayıs), 661. Kırkpınar Yağlı Güreşleri final karşılaşmasında rakibi Mustafa Taş'ı yenen Cengizhan Şimşek Başpehlivan oldu. (3 Temmuz) Çok çeşitli branşlarda başarılar kazanan Türkiye, 2022 Akdeniz Oyunları'nı 108 madalya ile İtalya'nın ardından ikinci sırada tamamladı. (6 Temmuz)
Milli yüzücü Aysu Türkoğlu Manş Denizi'ni 16 saat 28 dakikada geçerek Manş Denizi'ni geçen en genç Türk yüzücü oldu. (30 Temmuz)
Sağlık ve şiddet gündemi
Sağlıkta şiddet olayları gündemimizi meşgul eden haberlerdi. En üzücü olaylar arasında kayda geçen Dr. Ekrem Karakaya cinayetiydi. Konya Şehir Hastanesi'nde görevli Uzman Doktor Karakaya'nın görevi başında öldürülmesi üzerine Sağlık Çalışanları 7 ve 8 Temmuz tarihlerinde iş bırakma kararı almışlardı.
Ekonomi gündemi
Pandeminin ardından çıkan savaş, petrol fiyatlarının astronomik artması, dövizde yüksek artış hayatı olumsuz etkiledi. Kredi derecelendirme kuruluşu Fitch, Türkiye'nin kredi notunu artan enflasyon, genişleyen cari açık ve diğer ekonomik riskleri gerekçe göstererek "B+"dan "B"ye düşürdü. ( 9 Temmuz)
Suistimal olaylarına bir hayli hadisenin eklendiği bu yılda, nitelikli dolandırıcılık nedeniyle kırmızı bültenle aranan, kripto para borsası T.'in firari kurucusu F.F.Ö, Arnavutluk'ta yakalandı. (30 Ağustos)
Afetler Gündemi-Orman yangınları, Deprem, Sel ve Maden Kazası
Özellikle yaz aylarında orman yangınları hafızamızda izler bıraktı. Örneğin Muğla, Marmaris’te orman yangını başladı ve 4 gün sonra kontrol altına alındı. (21 Haziran)
Balıkesir, Gönen'de 4.6 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Deprem çevre illerden hissedildi. (21 Temmuz) Yıl boyunca orta ölçekte birçok deprem meydana geldi ancak Düzce'nin Gölyaka ilçesinde gerçekleşen 6.1 şiddetindeki deprem sonucu 2 kişi hayatını kaybetti, 93 kişi yaralandı, çok sayıda ev ve işyerinde maddi hasara sebep oldu. (23 Kasım)
Deprem duyarlılığının artırılabilmesi adına 12 Kasım - Saat 18.57'de Türkiye genelinde ilk defa eş zamanlı deprem tatbikatı gerçekleştirildi. Ardından Muğla'nın Datça ilçesi açıklarında 5,4 büyüklüğünde deprem meydana geldi. (21 Kasım)
Bartın'ın Amasra ilçesinde bulunan Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) Amasra Müessese Müdürlüğü'ne bağlı bir madende patlama meydana geldi. Grizu patlamasında 41 kişi öldü. (14 Ekim)
Teknolojik açılımlar ve yatırımlar
2022 yılı ülkemizin sanayi ve teknoloji alanındaki başarılı çıkışlarına sahne oldu. 5G Türkiye'de ilk kez İstanbul Havalimanı'nda kullanılmaya başlandı (29 Temmuz). Türkiye'nin yerli otomobili TOGG seri üretime başladı (29 Ekim). İnsansız savaş uçağı Bayraktar Kızılelma ilk uçuşunu gerçekleştirdi. (14 Aralık) vs.
Türkiye'nin en yüksek barajı Yusufeli Barajı ve Hidroelektrik Santrali hizmete girdi. (22 Kasım)
Karadeniz'de ileriki yıllarda ekonomimizi rahatlatacak 170 milyar metreküp doğalgaz rezervi bulunduğu açıklandı. Böylece Karadeniz'de bulunan toplam doğalgaz rezervi 710 milyar metreküpe ulaştı (26 Aralık)
Kayıplar
Her yıl olduğu gibi bu yıl da hayatın önlenemez hakikati olarak vefatlar sebebiyle her meslek grubundan birçok simanın aramızdan ayrıldığı bir yıldı aynı zamanda. Aykut Edibali, Hekimoğlu İsmail, Fatma Girik (Ocak); Arif Şentürk, Onur Kumbaracıbaşı, Sadi Somuncuoğlu (Şubat); Akrep Nalan, Aydın Engin (Mart); Zekeriya Beyaz, Tufan Türenç, Aykut Sözeri (Nisan); Latif Demirci, Tarhan Erdem, Gazi Erçel, Mahmut Ustaosmanoğlu, Özcan Köknel, Cüneyt Arkın (Haziran); İlter Türkmen, Rasim Özdenören, İlhan İrem (Temmuz); Ömer Tuğrul İnançer (Eylül); Bülend Özveren, Halit Kıvanç, Erol Manisalı (Ekim), Hıncal Uluç (Kasım); Pakize Suda (Aralık) kaybettiğimiz bazı meşhur simalar arasında yer aldı.
Diğer önemli bir gündem de tüm dünyada ilgi ile takip edilen ve Katar’da gerçekleştirilen, bir İslam ülkesi Fas’ın yarı finale kalma başarısı gösterdiği Fifa Dünya Kupası finalinde Fransa ile oynadığı turnuvada Arjantin’in şampiyon olmasıydı.
Bir yıldan hatırımıza kazınan bazı hadisat böyle idi. Cumhuriyetimizin 100. Yılı olan 2023 yeni miladi yılın başta ülkemiz, tüm gönül coğrafyamız ve hepimiz için daha da hayırlı olmasını umuyor, sıhhat ve afiyet dolu bir yıl diliyorum.