Bir kitap, bir girişimci ve ilk Türk boya markası
Görevli bulunduğum camimiz kütüphanesine belli aralıklarla evlerden bağış eserler gelir. Çoğu dini içerikli alışık ve aşina olduğumuz eserlerden başka az da olsa tarihi, edebi, felsefi vb. eserler de çıkmaktadır. Özel ilgimi çeken, görmediğim, okumadığım eser çıkarsa kenara ayırır onunla birkaç gün yolculuğa çıkarım. Yakınlarda yine bir eserle karşılaştım.
Eser dört baskı yapmış
Yazarını tanımadığım eser bende ayrı bir merak uyandırdı ve hemen incelemeye aldım. ‘Kur’an-ı Kerim’den Mucizeler, Hikmetler, Öğütler’ adlı kitabı yayına hazırlayan kişi olarak Süleyman İshakoğlu (1905-1984) adı geçiyordu. Bu yazarı da daha önce duymamıştım. İshakol boya firmasının hediyesi olarak 1984 yılında ilk baskısı yapılan kitabın 2006 yılındaki (Alfa Basım yayım) 4.baskısından sonra başka baskı yapılıp yapılmadığını bilemiyoruz.
Hazırlayanı bir girişimcimiz
227 sayfalık eserin ilk kısmı 158. sayfaya kadar kitaba adını veren konuları içerirken, 2. kısım (161-211 sayfalar arası) ‘Muhtasar İslam Akaidi’ konularına ayrılmış. Eser, Ali Fikri Yavuz (1924-1992) hocanın tedkikinden geçmiş görünüyor. Zira önsözünde ikisinin birlikte imzası bulunuyor. (s.3) Kitabı kaleme alanın aynı zamanda kitabı hediye eden İshakol firmasının kurucusu ve sahibi olması da benim için ilginç bir keşifti. İtiraf etmeliyim ki bu firmayı yabancı sermayeli zannediyordum. Tanıdıkça emeği ve azmi yadsınamaz bu büyüğümüzün çalışkanlığı, azmi ve cesaretinden ötürü hayranlığım arttı.
İki devri görmüş
1905 Rize Çayeli doğumlu Süleyman İshakoğlu, 1. Cihan harbi yıllarında İstanbul’a gelmiş, hem Osmanlı ve hem de Cumhuriyet dönemlerini görmüş. Cumhuriyet kurulduğunda 18 yaşında bir delikanlı olduğu dikkat çekiyor. 14 yaş ve üzerinin de askere alındığı, seferberlik ilanıyla medreselerin kapandığı 1914 yılında 9 yaşında ve medresede talebe olabilir. Dine ve dini ilimlere meyli ve ilgisinin medrese kaynaklı olabileceğini tahmin ediyorum. Eser yazarın portresiyle başlıyor ancak ismine ilave edilen ‘Hacı’lığını ne zaman kazandığı belirtilmiyor. Süleyman İshakoğlu, kitabın ilk baskısının yapıldığı 1984 yılında 79 yaşında vefat etmiş görünüyor.
Boyacılığa yüz yıl önce başlamış
Süleyman İshakoğlu, boyacılık mesleğine 1923 yılında ağabeyleriyle birlikte Karaköy’de kurdukları İshakzade Biraderler firmasında başlamış. O zamanlar boyacılık ilkel denebilecek usullerle yapılıyormuş. Bir teneke içinde bir tahta parçasıyla yağ, neft, üstübeç ve pigmentler karıştırılarak müşterinin arzu ettiği kalite ve renge göre özel olarak hazırlanıyormuş. Zamanla abileri sektör değiştirip yol inşa işine girmeleri sebebiyle firma tamamen kendisine kalıyor. 24 yaşındayken (1929) bu yetki devri kendisine başarı için yeni imkan ve fırsat kapıları açıyor. Azmi ve çalışkanlığıyla 1935’te bir mağaza açıyor, bir yıl sonra da Türkiye’de bir boya fabrikası açmaya karar veriyor. Dünya standartlarında üretim yapabilmek için Almanya’dan sipariş verdiği (1938) ve parasını ödediği (1939) tesisler 2. Cihan harbinde bombalanınca şansızlık yaşanıyor ve atılım akamete uğruyor. Nihayet 1943 yılında gecikmeli gelen makinelerle 1944 yılında sanayi ve inşaat boyaları imalatına başlıyor. Bir yıl sonra da Avrupa markaları muadili yerli marka boya imalatını başarıyor.
Markalaşma ve Avrupa kalitesinde yerli üretim başarısı
Almanya’ya eğitime gönderdiği Hikmet Bayar (emekli deniz yarbay ve 3 ciltlik Sınai ve Tezyini Boyacılık kitabının yazarı) sayesinde firma kendisini sürekli yeni sistemler, makineler ve tesislerle genişletiyor ve ülkemizde üretilmeyen yangına karşı dayanıklı duvar boyası imalatına başlıyor.(1947) Ürünlerine marka tescili yaptırıyor. 1963 yılında ise İngiltere’den getirttiği yağlı boya vernik yapımında kullandığı yağların tamamını kendisi üretmeye başlıyor. 70’li yıllarda yeni fabrika ve yeni üniteler ile atılımını sürdürüyor.
Sosyal projeleri göz dolduruyor
1953 yılında kendi ilçesi Çayeli'nde ilkokul, 54’te yine ilçesinde Devlet hastanesi, 1963’te İstanbul Moda’da bir cami yaptıran işadamımız, 1991’de Çayeli’nde yaptırmak istediği camii ise vefatı sonrası çocukları tarafından tamamlanıyor.
Ve nihayet kütüphanemize gelen eser bağışıyla bir kitap, bir yazar ve sektörün ilki bir firmayı tanımış oldum.